بهداشت دهان کودکان

بهداشت دهان کودکان

تاریخ انتشار مقاله: 1398-02-15 نویسنده : دکتر الهام طلاچیان منبع : راهنمای جامع مراقبت های ادغام یافته کودک سالم- وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی بازدید : 146
بهداشت دهان کودکان

تمیز کردن لثه و دندان هاي شیرخوار

تمیزکردن لثه ها، اهمیت بسیاری دارد. نحوه ی تمیزکردن لثه ها و دندان هاي کودک به شرح زیر است:

ابتدا دست های خود را بشویید.

راحت ترین راه جهت تمیز کردن لثه و دندان هاي شیرخوار این است که کودک را درحالي که سرش به سمت بدن شما و پاهایش از شما دور باشد در آغوش خود بخوابانید. براي بازکردن دهان کودک، بهتر است انگشت سبابه ی خود را به آهستگي، به گونه ی شیرخوار فشار دهید تا فک پایین باز شود.

یک تکه گاز تمیز را دور انگشت سبابه پیچیده و لثه ی بالا و پایین را به آهستگي تمیز نمایید یا درصورت دسترسي به مسواک انگشتي، آن را روي انگشت اشاره قرار دهید و به آرامي و با حرکات ملایم چرخشی، لثه و سطوح دندانی کودک را تمیز کنید.

فشار را به اندازه ی کافي وارد کنید تا پلاک میکروبي برداشته شود. این کار را دو بار در روز، بعد از اولین و آخرین وعده ی غذایي انجام دهید که روي هم رفته 2 دقیقه بیش تر طول نمي کشد.

هم چنین، در صورت دسترسي به مسواک انگشتي، مي توان با حرکات چرخشي ملایم، از آن براي ماساژ لثه بر روي لثه اي که دندان در حال رویش است، استفاده نمود تا از درد و ناراحتي کودک بکاهد .

مسواک انگشتي، وسیله ي ساده و مؤثری جهت کمک به رعایت سلامت دهان و دندان و ماساژ لثه در هنگام رویش دندان ها است که از زمان تولد تا 3 سالگي قابل استفاده مي باشد. لازم به ذکر است که مسواک انگشتي براي مدت 3 تا 4 ماه قابل استفاده بوده و باید، پس از آن تعویض گردد. مسواک انگشتي را باید بعد از هر بار استفاده شسته و در محلي خشک و به دور از آلودگي قرار داد.

برخي از مزایاي مسواک انگشتي عبارتند از:

-پس از استفاده، با مایع ظرفشویي قابل شستشو است.

- در آب جوش، استریل شده و قابل فریز کردن نیز مي باشد.

- از حجم کمي برخوردار بوده و به راحتي قابل حمل است.

مسواک زدن براي کودکان 1 تا 2 ساله

زمان ایده آل برای مسواک زدن 3 تا 4 دقیقه می باشد. زمان های مناسب برای مسواک زدن بعد از صبحانه، بعد از ناهار و قبل از خواب شب هستند. استفاده از خمیر دندان برای کودکان مفید است و باید به کودکان بیاموزید که مسواک جزء وسایل شخصي مي باشد و هیچ کس نباید از مسواک دیگري استفاده نماید. بهترین روش مسواک زدن براي کودکان این گروه سني، روش افقي است. در این روش، مسواک به طور افقي و جداگانه بر روي سطوح داخلي و خارجي و جونده ی دندان ها گذاشته شده و با حرکت مالشي، به جلو و عقب حرکت داده مي شود.

توصیه مي شود که در این دوران، کودک حتما با مسواک آشنا شده و در حدود 2 سالگي استفاده از خمیر دندان را نیز شروع نمود.

اگر کودک قادر به نگه داري خمیر دندان در دهان است، براي هر بار مسواک کردن تنها به اندازه ی یک نخود، خمیردندان استفاده شود. ولی در کودکانی که خمیر دندان را قورت می دهند بهتر است تا رفع این عادت، از خمیر دندان استفاده نشده یا از خمیر دندان بدون فلوراید استفاده گردد.

مسواک زدن براي کودکان 3 تا 5 ساله

والدین احساس مي کنند فرزندانشان در این محدوده ی سني مهارت هاي لازم را براي تمیز نمودن دندان هایشان به دست آورده اند، در صورتي که، نقش اصلي رعایت سلامت دهان و دندان این کودکان به عهده ی والدین است. ایده ال آن است که باید شب قبل از خواب و نیز بعد از هر بار مصرف مواد غذایی دندان ها مسواک زده شوند. در هر حال، مسواک کردن دندان ها شب ها قبل خواب (به دلیل این که در زمان خواب، جریان بزاق و حرکات زبان و گونه جهت تمیز کردن محیط دهان کاهش یافته و دندان ها مستعد پوسیدگی می شوند) و صبح بعد از صبحانه حتما صورت گیرد. کنترل پوسیدگي هاي دنداني با کمک خمیر دندان انجام شود زیرا فلوراید داخل خمیر دندان به این امر کمک کرده ولی در صورت عدم دسترسی به خمیر دندان با آب هم می توان مسواک نمود.

استفاده از نمک خشک، جوش شیرین یا سایر پودرها جهت مسواک کردن درست نیست، زیرا سبب ساییدگی مینای دندان و خراشیده شدن لثه می گردد. استفاده از آب نمک رقیق (نصف قاشق چای خوری در یک لیوان آب جوشیده ی سرد) به صورت دهان شویه جهت ضد عفونی محیط دهان، کمک کننده است. این سن زمان شروع استفاده از نخ دندان مي باشد. استفاده از نخ دندان براي نواحي بین دنداني با تماس نزدیک در این سنین معمولا ضروري است. البته، در دوران دندان هاي شیري، استفاده از نخ دندان تنها براي دندان هاي خلفي توصیه مي شود. نحوه ی صحیح براي تمیزکردن دندان هاي کودک به این صورت است که والد، درحالتي پشت سر کودک قرار مي گیرد که هر دو به یک جهت نگاه مي کنند .

کودک در این حالت سر خود را به سمت عقب برده و به بازوي چپ پدر یا مادر تکیه مي کند. در این زمان، گونه ی کودک با همان دست کنار زده شده و از دست دیگر براي مسواک زدن دندان ها استفاده مي شود. براي این کار، باید مسواک با ملایمت و به آرامي روي سطح داخلي، خارجي و جونده ی دندان ها به طور افقي به حرکت درآید. این موقعیت براي استفاده از نخ دندان نیز کارآیي دارد.

مسواک زدن کودکان 6 تا12ساله

ابتدا دهان را با آب بشویید، سپس به اندازه ی یک نخود خمیر دندان روی مسواک قرار داده و خمیر دندان را به داخل موهای مسواک ببرید. در این سن، کودک، مي تواند خودش مسواک بزند. روش صحیح این است که دندان هاي بالا و پایین جداگانه مسواک زده شوند. مسواک زدن از قسمت عقب یک سمت دهان شروع شده و به نحوی که سر مسواک در هر مرحله دو تا سه دندان را تمیز نماید، تا به ترتیب سطوح داخلي، خارجي و جونده ی دندان هاتمیز شود .

هنگام مسواک کردن باید موهاي مسواک با زاویه 45 نسبت به محور طولي دندان در محل اتصال لثه و دندان قرار گیرد. بعد از قرار دادن مسواک روي دندان و لثه، ابتدا باید حرکت لرزشي (حرکات سریع و کوتاه) در محل صورت گیرد و سپس با حرکت مچ دست، موهاي مسواک روي سطح دندان به طرف سطوح جونده چرخانیده شود. این حرکت، باید براي هر دندان، چندین بار انجام گیرد. براي سطوح داخلي دندان هاي جلو، مسواک را باید به صورت عمودي بر روي سطح داخلي دندان ها قرار داد و با حرکات بالا و پایین این سطوح را تمیز نمود.

براي مسواک کردن سطح جونده، موهاي مسواک را در تماس با سطوح جونده قرارداده و کمي فشار دهید تا موهاي مسواک به خوبي به داخل شیارهاي سطح جونده وارد شود. سپس، چند بار مسواک را به جلو و عقب بکشید تا این ناحیه، به خوبي تمیز گردد مسواک زدن به صورت افقی و با شدت زیاد می تواند منجر به تحلیل لثه و حساسیت در نواحی طوق دندان ها گردد. چون خرده های مواد غذایی و میکروب ها روی سطح زبان جمع می شوند، بهتر است روی زبان را هم با مسواک تمیز نمود. برای این کار مسواک در عقب زبان قرار گرفته و به طرف جلو کشیده می شود. تمیز کردن زبان نقش مهمی در از بین بردن بوی بد دهان دارد. پس از مسواک کردن دندان ها و زبان، باید دهان چندین بار با آب شسته شود. وقتی مسواک کردن دندان ها تمام شد، مسواک را خوب بشویید و در جایی دور از آلودگی نگه داری کنید. توجه کنید که هیچ گاه مسواک خیس را در جعبه ی سر بسته نگذارید؛ چون رطوبت هوای داخل جعبه زیاد شده و رشد میکروب ها را تسریع می کند.

تمیز کردن لثه و دندان هاي شیرخوار

تمیزکردن لثه ها، اهمیت بسیاری دارد. نحوه ی تمیزکردن لثه ها و دندان هاي کودک به شرح زیر است:

ابتدا دست های خود را بشویید.

راحت ترین راه جهت تمیز کردن لثه و دندان هاي شیرخوار این است که کودک را درحالي که سرش به سمت بدن شما و پاهایش از شما دور باشد در آغوش خود بخوابانید. براي بازکردن دهان کودک، بهتر است انگشت سبابه ی خود را به آهستگي، به گونه ی شیرخوار فشار دهید تا فک پایین باز شود.

یک تکه گاز تمیز را دور انگشت سبابه پیچیده و لثه ی بالا و پایین را به آهستگي تمیز نمایید یا درصورت دسترسي به مسواک انگشتي، آن را روي انگشت اشاره قرار دهید و به آرامي و با حرکات ملایم چرخشی، لثه و سطوح دندانی کودک را تمیز کنید.

فشار را به اندازه ی کافي وارد کنید تا پلاک میکروبي برداشته شود. این کار را دو بار در روز، بعد از اولین و آخرین وعده ی غذایي انجام دهید که روي هم رفته 2 دقیقه بیش تر طول نمي کشد.

هم چنین، در صورت دسترسي به مسواک انگشتي، مي توان با حرکات چرخشي ملایم، از آن براي ماساژ لثه بر روي لثه اي که دندان در حال رویش است، استفاده نمود تا از درد و ناراحتي کودک بکاهد .

مسواک انگشتي، وسیله ي ساده و مؤثری جهت کمک به رعایت سلامت دهان و دندان و ماساژ لثه در هنگام رویش دندان ها است که از زمان تولد تا 3 سالگي قابل استفاده مي باشد. لازم به ذکر است که مسواک انگشتي براي مدت 3 تا 4 ماه قابل استفاده بوده و باید، پس از آن تعویض گردد. مسواک انگشتي را باید بعد از هر بار استفاده شسته و در محلي خشک و به دور از آلودگي قرار داد.

برخي از مزایاي مسواک انگشتي عبارتند از:

-پس از استفاده، با مایع ظرفشویي قابل شستشو است.

- در آب جوش، استریل شده و قابل فریز کردن نیز مي باشد.

- از حجم کمي برخوردار بوده و به راحتي قابل حمل است.

مسواک زدن براي کودکان 1 تا 2 ساله

زمان ایده آل برای مسواک زدن 3 تا 4 دقیقه می باشد. زمان های مناسب برای مسواک زدن بعد از صبحانه، بعد از ناهار و قبل از خواب شب هستند. استفاده از خمیر دندان برای کودکان مفید است و باید به کودکان بیاموزید که مسواک جزء وسایل شخصي مي باشد و هیچ کس نباید از مسواک دیگري استفاده نماید. بهترین روش مسواک زدن براي کودکان این گروه سني، روش افقي است. در این روش، مسواک به طور افقي و جداگانه بر روي سطوح داخلي و خارجي و جونده ی دندان ها گذاشته شده و با حرکت مالشي، به جلو و عقب حرکت داده مي شود.

توصیه مي شود که در این دوران، کودک حتما با مسواک آشنا شده و در حدود 2 سالگي استفاده از خمیر دندان را نیز شروع نمود.

اگر کودک قادر به نگه داري خمیر دندان در دهان است، براي هر بار مسواک کردن تنها به اندازه ی یک نخود، خمیردندان استفاده شود. ولی در کودکانی که خمیر دندان را قورت می دهند بهتر است تا رفع این عادت، از خمیر دندان استفاده نشده یا از خمیر دندان بدون فلوراید استفاده گردد.

مسواک زدن براي کودکان 3 تا 5 ساله

والدین احساس مي کنند فرزندانشان در این محدوده ی سني مهارت هاي لازم را براي تمیز نمودن دندان هایشان به دست آورده اند، در صورتي که، نقش اصلي رعایت سلامت دهان و دندان این کودکان به عهده ی والدین است. ایده ال آن است که باید شب قبل از خواب و نیز بعد از هر بار مصرف مواد غذایی دندان ها مسواک زده شوند. در هر حال، مسواک کردن دندان ها شب ها قبل خواب (به دلیل این که در زمان خواب، جریان بزاق و حرکات زبان و گونه جهت تمیز کردن محیط دهان کاهش یافته و دندان ها مستعد پوسیدگی می شوند) و صبح بعد از صبحانه حتما صورت گیرد. کنترل پوسیدگي هاي دنداني با کمک خمیر دندان انجام شود زیرا فلوراید داخل خمیر دندان به این امر کمک کرده ولی در صورت عدم دسترسی به خمیر دندان با آب هم می توان مسواک نمود.

استفاده از نمک خشک، جوش شیرین یا سایر پودرها جهت مسواک کردن درست نیست، زیرا سبب ساییدگی مینای دندان و خراشیده شدن لثه می گردد. استفاده از آب نمک رقیق (نصف قاشق چای خوری در یک لیوان آب جوشیده ی سرد) به صورت دهان شویه جهت ضد عفونی محیط دهان، کمک کننده است. این سن زمان شروع استفاده از نخ دندان مي باشد. استفاده از نخ دندان براي نواحي بین دنداني با تماس نزدیک در این سنین معمولا ضروري است. البته، در دوران دندان هاي شیري، استفاده از نخ دندان تنها براي دندان هاي خلفي توصیه مي شود. نحوه ی صحیح براي تمیزکردن دندان هاي کودک به این صورت است که والد، درحالتي پشت سر کودک قرار مي گیرد که هر دو به یک جهت نگاه مي کنند .

کودک در این حالت سر خود را به سمت عقب برده و به بازوي چپ پدر یا مادر تکیه مي کند. در این زمان، گونه ی کودک با همان دست کنار زده شده و از دست دیگر براي مسواک زدن دندان ها استفاده مي شود. براي این کار، باید مسواک با ملایمت و به آرامي روي سطح داخلي، خارجي و جونده ی دندان ها به طور افقي به حرکت درآید. این موقعیت براي استفاده از نخ دندان نیز کارآیي دارد.

مسواک زدن کودکان 6 تا12ساله

ابتدا دهان را با آب بشویید، سپس به اندازه ی یک نخود خمیر دندان روی مسواک قرار داده و خمیر دندان را به داخل موهای مسواک ببرید. در این سن، کودک، مي تواند خودش مسواک بزند. روش صحیح این است که دندان هاي بالا و پایین جداگانه مسواک زده شوند. مسواک زدن از قسمت عقب یک سمت دهان شروع شده و به نحوی که سر مسواک در هر مرحله دو تا سه دندان را تمیز نماید، تا به ترتیب سطوح داخلي، خارجي و جونده ی دندان هاتمیز شود .

هنگام مسواک کردن باید موهاي مسواک با زاویه 45 نسبت به محور طولي دندان در محل اتصال لثه و دندان قرار گیرد. بعد از قرار دادن مسواک روي دندان و لثه، ابتدا باید حرکت لرزشي (حرکات سریع و کوتاه) در محل صورت گیرد و سپس با حرکت مچ دست، موهاي مسواک روي سطح دندان به طرف سطوح جونده چرخانیده شود. این حرکت، باید براي هر دندان، چندین بار انجام گیرد. براي سطوح داخلي دندان هاي جلو، مسواک را باید به صورت عمودي بر روي سطح داخلي دندان ها قرار داد و با حرکات بالا و پایین این سطوح را تمیز نمود.

براي مسواک کردن سطح جونده، موهاي مسواک را در تماس با سطوح جونده قرارداده و کمي فشار دهید تا موهاي مسواک به خوبي به داخل شیارهاي سطح جونده وارد شود. سپس، چند بار مسواک را به جلو و عقب بکشید تا این ناحیه، به خوبي تمیز گردد مسواک زدن به صورت افقی و با شدت زیاد می تواند منجر به تحلیل لثه و حساسیت در نواحی طوق دندان ها گردد. چون خرده های مواد غذایی و میکروب ها روی سطح زبان جمع می شوند، بهتر است روی زبان را هم با مسواک تمیز نمود. برای این کار مسواک در عقب زبان قرار گرفته و به طرف جلو کشیده می شود. تمیز کردن زبان نقش مهمی در از بین بردن بوی بد دهان دارد. پس از مسواک کردن دندان ها و زبان، باید دهان چندین بار با آب شسته شود. وقتی مسواک کردن دندان ها تمام شد، مسواک را خوب بشویید و در جایی دور از آلودگی نگه داری کنید. توجه کنید که هیچ گاه مسواک خیس را در جعبه ی سر بسته نگذارید؛ چون رطوبت هوای داخل جعبه زیاد شده و رشد میکروب ها را تسریع می کند.